De Deltawerken maakten van één getijdengebied drie heel verschillende wateren: de Oosterschelde met getij achter een open kering, het zoute Grevelingenmeer zonder getij, en het Veerse Meer, zout maar zonder getij. Elke sluis is een grens tussen twee watertypen. De Westerschelde is vooral de drukke scheepvaartroute naar Antwerpen, en niet het gebied voor een ontspannen zeildag.
Dit is de watertemperatuur op de vaste meetstations van Rijkswaterstaat in dit gebied, ongeveer elk kwartier bijgewerkt.
| Meetstation | Temperatuur | |
|---|---|---|
| Brouwershavense Gat (zeezijde) | – | |
| Oosterschelde, monding | – | |
| Veerse Meer, Schotsman | – | |
| Oosterschelde, Marollegat | – | |
| Krammersluis, Oosterscheldezijde | – | |
| Vlissingen, Westerschelde | – |
Bron: Rijkswaterstaat (publiek domein).
Tussen deze vaste punten zit veel water zonder live meting. Daar komt jouw boot in beeld.
Aan boord
Op de Oosterschelde zijn eb en vloed gebleven, ook al is de stroming zwakker dan vroeger. Plan je tochten met de getijtabel en een stroomatlas. Naar zee ga je via de Roompotsluis in de kering.
Voor de wetenschap
Sinds de kering in 1986 zijn het getijverschil en de stroomsnelheden kleiner geworden. Dat veranderde de hele zeearm: hoe water, zand en voedsel zich verplaatsen.
Aan boord
Bij laagwater valt een groot deel van de Oosterschelde droog. Blijf in de betonde geulen, plan op het tij, en houd er rekening mee dat veel platen gesloten zijn voor zeehonden en vogels.
Voor de wetenschap
De stroming is te zwak geworden om zand terug op de platen te brengen, terwijl golven er wel zand af slaan. Slikken en platen worden daardoor lager en kleiner: zandhonger. Rijkswaterstaat vult op sommige plekken zand aan. Dieptemetingen van boten langs de geulranden, gecorrigeerd voor het getij, kunnen helpen zien waar de bodem verandert.
Aan boord
Op het Grevelingenmeer is geen getij: rustig, beschut water met grote jachthavens, bereikbaar via de Grevelingensluis bij Bruinisse. Een fijn gebied voor wie het rustig aan wil doen.
Voor de wetenschap
In de zomer ligt warm water als een deksel op het koudere, zoutere water in de diepe putten. Daar raakt de zuurstof op, en blijven dode bodems achter. Hoe warm dat deksel wordt, en hoe het per plek en per week verschilt, kan elke boot met een temperatuursensor vastleggen. Wat er onder het deksel gebeurt, vraagt om metingen in de diepte, en die doen wij niet.
Aan boord
Er is een plan om met een afsluitbare doorlaat in de Brouwersdam weer een beperkt getij toe te laten. Een besluit is er nog niet, dus voor je vaarplannen verandert er voorlopig niets.
Voor de wetenschap
Een beperkt getij kan het zuurstoftekort verminderen. Juist vóór zo'n ingreep is het waardevol om goed te weten hoe het meer er nu bij ligt: dan kun je later zien wat er veranderd is.
Aan boord
Beschut water zonder getij, bereikbaar via de Zandkreeksluis.
Voor de wetenschap
Het Veerse Meer werd in 1961 afgesloten. Sinds 2004 laat de Katse Heule weer Oosterscheldewater in en uit. Het water is sindsdien helderder en zouter, en het zoutgehalte schommelt minder. In de diepere delen kan het nog steeds zuurstofarm worden.
Aan boord
De Roompotsluis, Zandkreeksluis, Grevelingensluis en Krammersluizen verbinden de Zeeuwse wateren. Kijk vooraf op Vaarweginformatie voor bedientijden en stremmingen.
Voor de wetenschap
Elke sluis scheidt een ander soort water: zout met getij, zout zonder getij, of zoet. Watertemperatuur, en straks zoutgehalte, vastgelegd vóór en na een sluispassage laten dat verschil direct zien.
Een SeaSense-meetkastje (de node) luistert mee op het NMEA 2000-netwerk van je boot en voegt eigen sensoren voor luchtdruk en beweging toe. Je installeert het zelf in ongeveer 30 minuten. Daarna zeil je gewoon; het kastje logt en uploadt vanzelf. We sturen het gratis op.
Daar vragen we niets voor, maar een donatie om het project draaiende te houden waarderen we zeer.
Voor Blauwe Long 2027 zoeken we ongeveer 50 boten die veel varen op de Noordzee, de Waddenzee, het IJsselmeer, het Markermeer of in Zeeland. Je eigen vaargebied is genoeg.
Luchtdruk
Klaar
Op het niveau van een weerstation.
Diepte en watertemperatuur
Klaar
Goed bruikbaar, vooral in ondiep kustwater.
Zuurstof en zoutgehalte
In ontwikkeling
Zoutgehalte meet de waterkwaliteitsmodule al; de sensoren gaan nog niet lang genoeg mee, en zuurstof komt later.