Het Markermeer ontstond in 1976, toen de Houtribdijk tussen Enkhuizen en Lelystad het IJsselmeer in tweeën deelde. De dijk was de eerste stap naar de Markerwaard, een polder die er nooit kwam. Wat overbleef is een ondiep meer met een eigen probleem: slib dat maar blijft zweven. Hier sleepten we in 2025 ons eerste prototype over het water.
Dit is de watertemperatuur op de vaste meetstations van Rijkswaterstaat in dit gebied, ongeveer elk kwartier bijgewerkt.
| Meetstation | Temperatuur | |
|---|---|---|
| Markermeer-Midden | – | |
| Trintelzand | – |
Bron: Rijkswaterstaat (publiek domein).
Tussen deze vaste punten zit veel water zonder live meting. Daar komt jouw boot in beeld.
Aan boord
Met gemiddeld zo'n drie meter water wordt het meer bij wind snel onrustig. Reef op tijd, en houd met een diepe kiel extra marge onder de boot.
Voor de wetenschap
Diezelfde ondiepte laat golven de slibbodem steeds opnieuw omwoelen. Wanneer en waar het water in beweging komt, hangt af van wind en diepte. Diepte en luchtdruk legt een meetkastje nu al vast; wind volgt zodra die meting onder zeil goed genoeg is.
Aan boord
Bruin, troebel water na een winderige dag is hier normaal en op zich geen gevaar. Ondieptes zie je er alleen niet door: vaar op je kaart en je dieptemeter.
Voor de wetenschap
Het probleem is niet dat er meer slib is, maar dat het blijft zweven. Na de afsluiting ontstond een zachte sliblaag die wind en golven telkens weer opwervelen. Er komt minder licht in het water, en algen, waterplanten en mosselen hebben het moeilijk.
Aan boord
Sinds 2018 kun je met je eigen boot naar de haven van de Marker Wadden. Reserveren kan niet; kijk voor diepgang, tarieven en regels vooraf op de site van Natuurmonumenten. Buiten de paden zijn de eilanden natuurgebied.
Voor de wetenschap
De Marker Wadden worden sinds 2016 aangelegd van zand, slib en veen uit het meer zelf. Het doel: slib vangen, beschutting maken en het water helderder krijgen, zodat vogels en vissen er weer kunnen leven. Of dat lukt, is een van de grote vragen over dit meer.
Aan boord
Het Markermeer is Natura 2000-gebied. Houd afstand van rustende groepen watervogels.
Voor de wetenschap
Sinds de jaren negentig is het aantal watervogels, vooral duikeenden, sterk gedaald. Hun voedsel, driehoeksmosselen en spiering, is grotendeels verdwenen. Troebel water maakt het voor visetende vogels ook moeilijker om vis te vinden. Herstel komt niet vanzelf.
Aan boord
Naar het IJsselmeer ga je door het Naviduct bij Enkhuizen, of door de Houtribsluizen bij Lelystad. Kijk vooraf op Vaarweginformatie voor bedientijden en stremmingen.
Voor de wetenschap
Sinds 1976 zijn het IJsselmeer en het Markermeer twee meren met elk een eigen waterhuishouding en een eigen slibhuishouding. Wie door de sluis vaart, gaat van het ene watersysteem naar het andere. Een meetkastje dat aan beide kanten watertemperatuur logt, legt dat verschil vast, en hoe het door het seizoen verandert.
Aan boord
Op Waterinfo zie je de actuele watertemperatuur en wind, onder andere van het meetpunt Markermeer-Midden. Handig voor je planning, en om te zien hoe snel het water hier reageert.
Voor de wetenschap
Vaste meetpunten zoals Markermeer-Midden meten elk één plek. Wat er tussen die punten gebeurt, in de ondiepe randen en warme hoeken, meet niemand doorlopend. In 2025 sleepten we ons prototype naar dat meetstation, als referentie voor onze eigen metingen. Elke boot met een meetkastje wordt een meetpunt dat meevaart.
Een SeaSense-meetkastje (de node) luistert mee op het NMEA 2000-netwerk van je boot en voegt eigen sensoren voor luchtdruk en beweging toe. Je installeert het zelf in ongeveer 30 minuten. Daarna zeil je gewoon; het kastje logt en uploadt vanzelf. We sturen het gratis op.
Daar vragen we niets voor, maar een donatie om het project draaiende te houden waarderen we zeer.
Voor Blauwe Long 2027 zoeken we ongeveer 50 boten die veel varen op de Noordzee, de Waddenzee, het IJsselmeer, het Markermeer of in Zeeland. Je eigen vaargebied is genoeg.
Luchtdruk
Klaar
Op het niveau van een weerstation.
Diepte en watertemperatuur
Klaar
Goed bruikbaar, vooral in ondiep kustwater.
Zoutgehalte
In ontwikkeling
De waterkwaliteitsmodule meet echte verschillen, maar de sensoren gaan nog niet lang genoeg mee.